معرفی هنرمندان صنعت طلا و جواهر ایران آرشیتکت، عضو نظام مهندسی استان تهران کارشناس سنگ های رنگی از دانشگاه علمی کاربردی اتحادیه طلا و جواهر تهران طراح جواهرات، صاحب امتیاز بـرند “شانــلی” قصر آیینه و ساخت اثر گذر زمان
ایران یکی از کشورهایی است که دارای بسیاری از آثار تاریخی و باشکوه است. کاخ گلسـتان اثـری تاریخـی بـه جـای مانـده از زمـان صفویـه اسـت کـه ماننـد یـک جواهر پر زرق می درخشد. این مجموعه در زمان شاه طهماسب در دوره صفوی سـاخته و در زمـان کریـم خـان زنـد بازسـازی و بـه عنـوان محـل اقامـت در زمـان پادشاهان قاجار مورد استفاده قرار گرفته است. تالار آینه یکی از اتاق های کاخ گلسـتان در تهران، پایتخت ایران اسـت که در غرب مجموعه گلسـتان و بالای سردر ورودی عمارت اصلی و در غرب تالار سلام قرار دارد. این تالار به همراه تالار سالم در سال ۱۲۵۳ خورشیدی توسط صنیع الملک ساخته شد و تزیینات آن تا سال ۱۲۶۱ شمسی طول کشید و به پایان رسید. در شروع جا به جایی اشیا از موزه قدیم به موزه جدید این تالار به تاج کیانی و تخت کاووس اختصاص داشـت. تمـام آثـار بی نظیـر ایـن عمـارت از سـالن ها و سـقف های آینـهای تزئیـن شـده،
کاشـی های نفیـس تـا بـاغ منحصـر بـه فـرد همـه نمـادی از یـک معمـاری بـا شکوه ایرانی است. این عمارت با شکوه در میدان 15 خرداد واقع شده است. تنهـا جاذبـه ای در تهـران کـه در میـراث جهانـی یونسـکو ثبـت شـده اسـت، کاخ گلستان است که مجموعه ای با شکوه معماری اسلامی ایران را برای گردشگران خارجی به نمایش می گذارد. قبل از ساخت تالار آینه در این محل عمارت چهل ستون چوبی وجود داشته است. در گذشـته از تالار سلام برای مراسـم های رسمی اسـتفاده می شـده اسـت. تالار آیینه در قسمت جنوبی و روبه رویی باغ گلستان، دارای سه ارسی قوسی بزرگ با سه دهانه می باشد و از سمت سرسرا نیز دارای یک پنجره قوسی و 2 در بزرگ است.تالار آینه از دو قسمت تشکیل شده است. هرکدام از این بخش ها مجزا بوده و دارای ورودی و سالن غذاخوری مخصوص به خود می باشند.
فضـای داخلـی تـالار الهـام گرفتـه از معمـاری و هنـری اصیـل ایرانـی اسـت. تمـام دیوارهـای ایـن تـالار بـا آینه هـای رنگـی و دسـت سـاز تزئیـن شـده اسـت. یکـی از دلایل نام گذاری این تالار به همین دلیل است. تمام آینه های رنگی به کار برده شده در تالار توسط هنرمندان ایرانی طراحی و ساخته شده است.
طراحی و ساخت اثر گذر زمان عظمت و شکوه تالار آیینه که جزو مجلل ترین قسمت های مجموعه گلستان بوده، بازی رنگ و آیینه ها من را بر آن داشت تا این بار اثری با اقتباس از این مجموعه باشکوه طراحی کنم. انتخاب نوع جواهرات، رنگ آن ها و حتی کانسپت اثـر؛ قدمـت و نـوع بکارگیـری متریـال در ایـن طراحـی و چگونگـی چیدمـان آن هـا در کنار همدیگر از اهمیت فراوانی برخوردار بود. باید جواهری فراخور حال و هوای تـالار و رنگـی کـه بیانگـر معنویـت و روح ایـن هنـر باشـد را انتخـاب کـرد. لابلای رنگ ها به آبی رسیدم رنگی که از قدرت و صلابت سخن می گوید و من همین را می خواستم، برای به تصویر کشیدن طیف آیینه های تالار و سقف باشکوه آن کـه نمـادی سـت از آسـمان و سـمبل آرامـش اسـت. در انتخـاب سـنگ توپـاز و نشـانه ابهـت آن، نیـاز مـن بـه رنـگ و شـاخصه متریـال تامیـن شـد انـرژی ایـن سنگ از خورشید تغذیه می شود. قرن هاست که این سنگ قیمتی با تجمل و فراوانی همراه هست، زردهای طلایی و نارنجی های گرم این سنگ قیمتی، انرژی خورشید را برانگیخته اند، در واقع مصریان باستان و رومی ها این سنگ ها را به خدای خورشـید مرتبط می کردند.
این سـنگ های دارای انرژی خورشـیدی همه چیز را لمس می کنند، تسکین می دهند، شفابخش و نیرو بخش هستند. و توپاز آبی که حقیقت و خرد را به ارمغان می آورد. با انتخاب جواهر توپاز و تراش پرنس، ابهت و شکوه سقف تالار را در بالاترین قسمت طرح قرار دادم که یادآور سر در ورودی عمارت اصلی است. توپاز سمبل عشق و ثروت هست رنگ آبی آسمانی آن من را بیشتر ترغیب کرد تا به نقش کشیدن تالار آیینه از این رنگ درباری و پر رمز و راز استفاده کنم. در لابلای قدمت و خاطرات کهن مجموعه گلستان به عنصری دیگری نیاز داشتم تا در پستوی قرن ها خاطره با به تصویر کشاندن قوس ارسی ها آن از تاریخ و گذر زمان حرف بزنم. در میان قدمت جواهرات مروارید گزینه مناسبی بود. مرواریـد قدیمی تریـن گوهـر دنیـا و ملقـب بـه ملکـه گوهرهاسـت. این طـور کـه به نظر می رسـد، مروارید سـال ها پیش از آغاز کتابت تاریخ کشـف شـد. پس خیلی خیلی قدیمی است و به همین دلیل، از کاشف اولیه مروارید، کسی که نخسـتین بـار بـا مرواریـد روبـه رو شـد، اطلاعاتـی در دسـت نیسـت، امـا مرواریـد احتماال نخستین بار توسط اجداد ساحل نشیمن مان هنگام جست وجوی غذا در کرانه های دریا رؤیت شد. خلاصه که مروارید دُری تاریخی است! مروارید، به عنـوان گوهـری قدیمـی، در افسـانه ها هـم ریشـه دوانـده و در بسـیاری از فرهنگ ها عنصری نمادی است. مروارید در برخی تمدن های کهن به نماد ماه و دارای خـواص جادویـی شـهرت داشـت.
چینی هـای باسـتان بـر ایـن بـاور بودنـد که انداختن مروارید سبب ایمنی در برابر آتش و اژدهاست. مروارید در برخی فرهنگ ها حتی مظهر عفاف و پاکدامنی تلقی می شد. در قرون وسطی تصور می شـده کـه مرواریـد سـبب حفاظـت از جـان شـوالیه ها در میـدان نبـرد خواهـد بود. یا مثال جواهرات مروارید را در رم باستان نماد جاه و مقام والا می دانستند، تـا بـه حـدی کـه ژولیـوس سـزار، حـق اسـتفاده از مرواریـد را قانونـا بـه تنهـا طبقـه سلطنتی محدود کرد. چیدمان مرواریدها در کنار هم در شـکل دادن قوس ارسـی های تالار و نشـان دادن نیمی از زمان کامل تداعی دوران باشکوه تاریخ است که هنوز هم ادامه دارد و اتمامـی در هویـت تاریخـی آن نیسـت. نظـم آن هـا در کنـار هـم سـخن از گذشت زمان دارد و باور دارد نه تنها ارزش این مجموعه کاستنی بلکه روز به روز پـر رنگ تـر و ارزشـمندتر جلـوه می کنـد. مرواریدهـای هفـت رنـگ و هم گونـی بین رنگ آبی توپاز تششع و انعکاس آیینه ها راجلوه می سازد. بیشترین هدف برای نوع انتخاب تراش جواهر در اینجا برای رسیدن به برش آیینه ها بود که تـراش پرنـس ایـن نیـاز را فراهـم سـاخت.
اسـم اصلـی ایـن تـراش برلیـان مربعـی است، تراش پرنسس یکی از جدیدترین انواع تراش است و در سال ۱۹۸۰ به وجود آمده است. این نوع تراش که اساسا فرم مربعی تراش برلیان گرد است، فرمی مخروطی شـکل دارد و چهار طرفش مورب اسـت که همین مورب بودن، باعث افزایش درخشش سنگ می شد. در ساخت این اثر هدف نشان دادن تشعشع بیشتر در رنگ ها و رسیدن به انعکاس آیینه ها بود که تراش پرنس کمک شایانی در طراحی بوجود آورد. نیمـی از کانسـپت سـاعت و حرکـت دوار آن، بـازی بـا مرواریدهـای هفـت رنـگ و انعـکاس رنـگ آبـی توپـاز بـروی آن هـا گویـی سـخن از گذشـت نسـل ها و تاریـخ سلطنتی دارد. تاریخی که بواسطه آن هویت و نسل مردمان سرزمینمان شکل گرفته و حفظ می شود. بنابراین هویت داشتن در درجه اول به معنای خاص بودن، متمایز بودن، ثابت و پایـدار مانـدن اسـت. مـکان، فضـا، زمـان و فرهنـگ عوامـل اصلـی هویت سـازی هستند. داشتن مکان ها و فضاهایی با چنین پیشینه و قدمت معماری خاص و ارزش نهادن برای حفظ و بقای آنها از وظایف خطیر فرهنگ و جامعه ایرانی می باشد. طراحان ایرانی در هر زمینه های که فعالیت دارند در به تصویر کشیدن آثار ارزشمند کشورمان نقش بسزایی دارند همانند جواهری که در هر دوره و نسلی از زمان نیازمند مراقبت و نگهداری و مرمت می باشد.
نسخه کامل این مقاله در شماره 121 مجله تخصصی طلا و جواهر به قلم سرکار خانم الهام نظری منتشر شده است. بازنشر، اقتباس یا هرگونه بهرهبرداری از محتوای این اثر، منوط به کسب رضایت رسمی نویسنده و مجله طلا و جواهر خواهد بود. علاقمندان میتوانند جهت مطالعه متن کامل و تفصیلی این نوشتار، به نسخه چاپی مجله مذکور مراجعه فرمایند.
