دکتر مهران همتی، همگرایی دندانپزشکی و هنر طلا و جواهـــر

کلیه حقوق مادی و معنوی این مقاله متعلق به گروه نشریات تخصصی طلا و جواهر ایران و نویسنده اثر، جناب آقای دکتر مهران همتی است. هرگونه بازنشر، تکثیر، اقتباس یا استفاده از محتوای این مطلب بدون اخذ مجوز کتبی، پیگرد قانونی خواهد داشت. استفاده از مطالب صرفاً با ذکر کامل منبع و نام نویسنده مجاز است.

پیشینه تاریخی
نخستین شواهد استفاده از طلا در ترمیم های دندانی به تمدن اتروسک ها در سـده هفتـم پیـش از مـیلاد بـاز می گـردد، زمانـی کـه آن هـا از نوارهـای طلایـی بـرای اتصال دندان های مصنوعی استفاده می کردند (1999 ,Becker). در قرون وسطی، طلا به دلیل مقاومت در برابر خوردگی و انطباق پذیری بالا، به ماده ای محبوب در ترمیم های دهانی تبدیل شد (1988 ,Asgar). در قرن نوزدهم و بیستم، با توسعه فناوری ریخته گری دقیق و روش موم گمشده، تاج ها و اینله های طلا به اوج کاربرد خود رسـیدند و طلا به عنوان ماده مرجع در ترمیم های غیرمستقیم شناخته شد 1966 ,Christensen

ویژگی های فیزیکی و زیستی طلا
مطالعات علمی نشان می دهند که آلیاژهای طلا دارای ترکیب منحصربه فردی از زیست سازگاری، چکش خواری و پایداری الکتروشیمیایی هستند 2019 ,Eliaz
ایـن ویژگی هـا باعـث می شـود طلا در محیـط دهـان کـه مملـو از تغییـرات دمایـی، آنزیمی و pH است، بدون واکنش های ناخواسته باقی بماند.

زیســت ســـــازگاری: واکنش پذیــــری پاییــــن و سـازگاری عالـی بـا بافت هـــای نـرم 1971 ,Christensen
دوام مکانیکی: مقاومت در برابر سایش و فشارهای اکلوزالی 2018 , Borgia et al
چکِش خواری: امکان دستیابی به انطباق دقیق لبه ای 1966 ,Christensen
 پایداری شیمیایی: مقاومت در برابر اکسیداسیون و خوردگی در محیط مرطوب دهان 2019 ,Eliaz

در مطالعه ای جامع روی آلیاژهای ریختگی، طلا به عنوان پایدارترین ماده دندانی از نظر خوردگی و انحلال یونیک معرفی شد 2019 ,Eliaz. این ویژگی، دلیل اصلی ماندگاری ترمیم های طلایی تا چند دهه پس از کارگذاری است.
شواهد بالینی و دوام بلندمدت مطالعـه کالسـیک (2004).al et Donovan بـر روی 1314 ترمیـم طلایـی در بـازه 1 تـا 52 سـال نشـان داد کـه 96 درصـد از ترمیم هـا در وضعیـت عالـی قـرار داشـتند و نرخ شکست تنها 4٫6 درصد گزارش شد.
به طـور مشـابه، مـرور 44 سـاله (2018).Borgia et al بـر 656 ترمیـم طلایـی، دوام فوق العـاده ای را تأییـد کـرد. در ایـن مطالعـه، میانگیـن بقـاء ترمیم هـا بیـش از 95 درصد در دوره های بیش از دو دهه گزارش شد. در تحلیـل و پژوهشـی (2023).al et Bresser کـه بـر روی 11 مطالعـه بالینـی انجـام شـد، ترمیم های طلا در مقایسـه با سـایر مواد غیرمسـتقیم، بالاترین طول عمر بالینی (تا 30 سال) را داشتند. این داده ها نشان می دهد که طلا از منظر تاریخی و علمی معیار ماندگاری در ترمیم های دندانی است.

دندان طلا
جایـی کـه علـم دندانپزشکــی بـا هنـر طـــلا و جواهــــر در هـــم مـــی آمیـــزد
نویسنده: دکتر مهران همتی “Mehran Hematy, DDS .MSc(2)”
کلینیک دندان پزشکی دیجیتال رادین

فرآیند هنری ساخت روکِش های طلا
فراینـد سـاخت یـک روکـش طلایـی، آمیـزه ای از مهـارت دندان پزشـک، علـم مـواد و هنر جواهرسازی است. فرآیند کلاسـیک Lost-Wax Casting که نخسـتین بار در سـال 1907 توسـط .H.W Taggart معرفـی شـد، شـامل مراحـل قالب گیـری، سـرمایه گذاری، سـوختن مـوم، ریخته گری و صیقل است (1988 ,Asgar). ایـن تکنیـک تـا امـروز بـا دقـت بـالا در لابراتوارهـای دندانسـازی اجـرا می شـود و از نظـر فنـی شـباهت بسـیاری بـه ریخته گـری زیـورآلات طلا دارد. همچنیـن، ظرافـت در پرداخت نهایی و صیقل سطح روکش، موجب ایجاد سطحی براق و سازگار با بافت های اطراف می شود؛ فرایندی که از هنر زرگری الهام گرفته است.

جایگاه فرهنگی و زیبایی شناختی
در بسـیاری از فرهنگ هـا، دنـدان طلا نمـاد شـأن، قـدرت و فردیـت بـوده اسـت. در ایران و خاورمیانه، داشتن دندان طلا نشانه تمکن مالی تلقی می شد. در سده بیستم، میان جوامع آفریقایی–آمریکایی، دندان طلا به نماد فرهنگی تبدیل شد و در موسیقی هیپ هاپ با عنوان “Grills “شناخته شد (2022 ,.Rangelov et al ). مطالعـات اخیـر هشـدار می دهنـد کـه گرچـه گریلزهـا بیـان فرهنگـی محسـوب می شوند، اما نصب آن ها باید صرفا توسط دندان پزشکان واجد صالحیت انجام گیرد تا از آسـیب های بافتی و عفونت جلوگیری شـود (2022 ,.Rangelov et al ).

نتیجه گیری
دندان طلا، تجلی تعامل میان علم و هنر است؛ ترکیبی از زیست سازگاری علمی، دوام متالورژیک و معناهای فرهنگی. شواهد علمی ثابت کرده اند که ترمیم های طلایی دارای طول عمر ده ها سال هستند و از نظر عملکردی، یکی از پایدارترین درمان های ترمیمی محسوب می شوند( 2018 ,.Borgia et al )
همزمان، در بُعد فرهنگی و زیبایی شناسی، درخشش طلا در دهان انسان یادآور رابطه ای دیرینه میان سلامت، زیبایی و هویت اجتماعی است؛ پیوندی که هنوز هم در عصر دندان پزشکی دیجیتال ادامه دارد. بدین سان، دندان طلایی نه یادگار گذشته، بلکه نماد تداوم پیوند میان علم و زیبایی در عصر دندان پزشکی دیجیتال است.