کشف کلاغ طلایی آنگلوساکسون:
نگاه نزدیک به شاهکار زرگری قرن هفتم در یک زمین کشاورزی در ویلتشر انگلستان، دو کاشف با فلزیاب، پل گولد و کریس فیلیپس، با یافتهای روبهرو شدند که دنیای باستانشناسی و هنر فلزکاری را به هیجان آورد. آنها ابتدا یک نوار طلایی مرصع به گارنت کشف کردند و چند متر آنطرفتر، سر کلاغ طلایی را یافتند؛ شیئی با وزن تقریبی ۶۰ گرم که به قرن هفتم میلادی و دوره آنگلوساکسون تعلق داشت. این سر کلاغ نمونهای کمنظیر از هنر gold-and-garnet style است؛ تکنیکی که در آن سنگهای گارنت با دقت در خانهبندیهای طلایی جای میگیرند و زیر آنها فویلهای موجدار یا «وافل» برای افزایش درخشش نور قرار داده شده است.
دانهگذاری ظریف طلا و خطوط فیلگری روی پرها، توانایی بینظیر سازنده را در تلفیق ظرافت و استحکام نشان میدهد. چشمهای کلاغ، یکی با گارنت و دیگری که به مرور زمان سنگ خود را از دست داده، جلوهای زنده و متمرکز به این قطعه میبخشند. وجود پینهای کوچک در داخل سر کلاغ نشان میدهد این اثر بخشی از یک شیء بزرگتر بوده است، احتمالا سر انتهایی یک شاخ نوشیدنی یا ابزار آیینی مشابه نمونههای کشفشده در محوطه ساتن هو. شاخهای نوشیدنی در جامعه آنگلوساکسون نمادی از قدرت و رسمیت مراسمهای اشرافی بودند و احتمالاً کلاغ طلایی، هویت و جایگاه اجتماعی صاحب آن را به نمایش میگذاشته است. در کنار این کلاغ، یک نوار طلایی مرصع به گارنت نیز پیدا شده است که اهمیت محوطه را دوچندان میکند. بررسیهای ژئوفیزیکی نشان دادهاند احتمال وجود اشیای مدفون بیشتری در همان نقطه وجود دارد و کاوش باستانشناسی گستردهای برای تابستان ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است.
این کاوش میتواند ابعاد تازهای از آیینها، هنر فلزی و باورهای فرهنگی آنگلوساکسونها را آشکار کند. کلاغ در فرهنگهای ژرمنی و اسکاندیناوی، نمادی با معانی متعدد است و اغلب با خرد، جهان دیگر و خدای Odin پیوند داده میشود. این موضوع پژوهشگران را بر آن داشته است تا عملکرد و جایگاه این اثر را در زمینه آیینی و اجتماعی بررسی کنند، زیرا ترکیب هنری و نمادین آن بسیار پیچیده و قابل تأمل است. این اثر اکنون تحت مسئولیت موزه بریتانیا قرار دارد و کارشناسان کیفیت ساخت و جزئیات هنری آن را برجسته ارزیابی کردهاند.
با ثبت رسمی این آثار بر اساس قانون «گنجینه» بریتانیا، کاشفان یافتهها را به مالک زمین و مسئول طرح آثار باستانی گزارش دادهاند تا مسیر قانونی و علمی کاوش و مطالعه ادامه یابد. کلاغ طلایی ویلتشر نشاندهنده اوج هنر فلزکاری اوایل قرون وسطی و تعامل آن با باورها و آیینهای فرهنگی است. بررسیهای بیشتر، زمینه را برای درک کامل شبکه تجارت گارنتها، سطح مهارت زرگران و فرهنگ آیینی آنگلوساکسون فراهم میکند و روایت تازهای از هنر و زندگی در قرن هفتم میلادی ارائه میدهد.
به قلم میترا موحدی
