فرزاد زرین پور ایجاد یک افق دید عالی برای مدیران ارشد کسب و کار

فرزاد زرین پور دکترای DBA، کارشناس ارشد MBA، مهندس معماری

دانش مديريت و فن اداره، مانند هر انديشه ديگر، در حال تطور و تكامل است. مدیریت فرایند به کارگیری مؤثرو کارآمد منابع مادی و انسانی در برنامه ریزی سازماندهی بسیج منابع و امکانات هدایت و کنترل است که برای دستیابی به اهداف سازمانی و بر اساس نظام ارزشی مورد قبول صورت می گیرد.

 واقعا باید گفت ؛که در ابتدا انسان ها درباره مدیریت چقدر می دانند؟دانش مدیریـت تـا چـه حـد علمـی اسـت و آیـا مدیریـت علـم اسـت یـا هنـر؟ بخشـی از مدیریت را می توان از طریق مدریت آموزش فرا گرفت و بخشی دیگر را ضمن کار باید آموخت در واقع بخشی را که با آموزش فرا گرفته می شود علم مدیریت اسـت و بخشـی را کـه موجـب بـه کار بسـتن اندوخت هـا در شـرایط گوناگـون می شود هنر مدیریت می نامند. “به عبارتی دیگر سخن علم دانستن است و هنر توانستن”.

چرا MBA بخوانیم؟

 MBA یک تمایز است، شما را برجسته تر از رقبا و همکاران می سازد و از میان غربال هـای ریزتـر عبـور می دهـد، امـا تنهـا نیمـی از جـاده ای اسـت کـه می بایسـت به سـوی موفقیت کاری بپیماید. شـما باید یک برند فردی نیرومند و پایدار را به گروه هدف خود ارائه کنید. تحصیل در دوره MBA شـرط لازم برای ایجاد و توسـعه یـک برنـد فـردی منحصربه فـرد اسـت. در کنـار دروس عملـی ایـن رشـته تأکید بسیار زیادی بر مهارت ها و نگرش فردی دارد. دلیل اصلی آن بهره برداری از فرصت هـا، توسـعه و گسـترش حرفـه شـخصی و تغییـر نگـرش شـغلی افـراد می باشد.

MBA یعنی انسانی که دارای یک برند به یادماندنی است.

 مدرک MBA یعنی چیزهای متفاوت برای افراد متفاوت برای بسیاری این مدرک یعنـی موفقیـت تحسـین برانگیـز. بـرای عـده ای مجـوزی اسـت بـرای بـالا رفتـن از نردبان ترقی و برای عده ای دیگر فرصتی است برای تغییر مسیر کار و حرفه. یکی از مفروضات نانوشته ای که در دوره های MBA در نظر گرفته می شود این اسـت که همه مدیر هسـتند یا می خواهند مدیر بشـوند یا اساسـا ً باید مدیر بشوند! بدیهی است کسی که حتی یک نفر در کنار او کار می کند، ولو به فرض اینکـه عنـوان مدیـر و مدیریـت هـم نداشـته باشـد، بایـد بـا مفاهیـم مدیریـت آشنا باشد. اما حتی کسی که مدیر نیست و نمی خواهد مدیر هم باشد، برای “افزایـش کارایـی خـود” و “ایجـاد ارزش بیشـتر” و “مدیریـت بهتـر مدیـر خـود” و “ارتباط اثربخش تر با همکاران” نیازمند آشنایی با دانش مدیریت است.

DBA چیست؟

DBA یـا دکتـرای مدیریـت حرفـه ای کسـب و کار مخفـف عبـارت of Doctor Administration Business است که مقطعی بالاتر از ارشد مدیریت کسب و کار یا MBA محسوب می شود. البته بعضی از DBA ها در ایران با عنوان Administration Business of Diploma ثبت شـده اند و مهم اسـت که قبل از اخذ مدرک، مجوز رسـمی وزارت علوم و تحقیقات و فنآوری را مشاهده کنید و ببینید که DBA مخفف Doctor است یا Diploma.

تفاوت PhD و DBA چیست؟

هم PhD و هم DBA هر دو رشته های تحقیق محور هستند. به عبارتی بخش عمـده مقطـع DBA ماننـد مقطـع PhD صـرف تحقیـق می شـود. امـا تفـاوت اصلـی PhD و DBA در این است در PhD تحقیق ها بر موضوعات تئوریک و در DBA بر موضوعات کاربردی متمرکز است. به همین علت، برخی از مدارس برتر کسب و کار جهان مانند وارتون، ترجیح می دهند برنامه DBA نداشـته باشـند و دوره دکترای مدیریت را که علمی تر و تخصصی تر محسوب می شود اجرا کنند.

آیا DBA بالاترین سطح مدیریت برای مدیران سازمان محسوب می شود؟

 چنین توصیفی دقیق نیست. هم DBA و هم PhD مدیریت، بالاترین سطح تحصیلات برای مطالعات و تحقیقات آکادمیک مدیریت محسوب می شود و معموالاً مدیران سازمان ها به دلیل اینکه وقت و فرصت برای مطالعه و پژوهش چند سـاله ندارند و ضمناً انگیزه آن ها از یادگیری مدیریت، اسـتفاده از دانش مدیریت در کسب و کار است، درس های کاربردی و اجرایی مدیریت، برای آن ها در مقطع ارشد MBA گنجانده می شود.

نقش DBA در توسعه کسب و کار چیست؟

برخی مراکز آموزشی درس های مدیریت خود را به دو بخش تقسیم می کنند و بخشی را تحت عنوان MBA و بخشی را تحت عنوان DBA ارائه می دهند. در این صورت می توان گفت که DBA در توسعه کسب و کار نقش دارد.

امـا اگـر فـرض کنیـم کـه DBA واقعـا ً در سـطح دکتـرا تدریـس و تحصیـل شـود، عملاً اهمیت DBA در توسعه دانش کسب و کار است و نه مستقیما توسعه کسب و کار.

تفاوت دوره های MBA و DBA

 یک سوال متداول! تفاوت دوره DBA و MBA در چیست؟

شـاید بـرای بسـیاری از متخصصانـی کـه هـر روزه بـا اطلاع رسـانی دوره DBA و MBA دانشکده فنی مواجه می شوند این پرسش پیش آید که تفاوت و تمایز اصلی این دو رشته در چه می باشد و چه کسانی می توانند در کدام دوره حضور یابنـد. البتـه در ایـن نوشـتار هـدف ذکـر شـرایط ورود بـه دوره نمی باشـد چراکـه دانش پذیران به راحتی می توانند با مراجعه به محتویات درس MBA و محتویات درس DBA از شرایط و نحوه پذیرش در هر کدام از این دو رشته آگاهی یابند. به طور خلاصه می توان گفت هدف دوره MBA انتقال مهارت های مدیریتی به متخصصین حوزه های مختلف و در جهت دستیابی به اهداف سازمان می باشد در واقع مهارت های عمومی مدیریت نکات کلیدی که هر متخصص در جایگاه مدیریت قرار گیرد در این دوره گنجانده داده شده است. مشخصات دوره MBA وقتـی بـه کسـب و کارهـای مختلـف اطرافمـان نـگاه اجمالـی انداختـه شـود قابـل ملاحظـه خواهـد بـود کـه مدیـران یـا صاحبـان ایـن کسـب و کارهـا عمومـاً دارای مهارت هـای تخصصـی علمـی در حوزه هـای فعالیت هـای خـود هسـتند امـا کمتـر پیـش می آیـد کـه ایـن افـراد در دوران تحصیلـی خـود دروس تخصصـی مرتبـط بـا مدیریت کسب و کار را گذرانده باشد. دوره MBA برای کلیه افرادی که در سطح میانی به بالا در سـازمانی مشـغول به فعالیت هسـتند و یا افرادی که نگاهی بـه ایجـاد کسـب و کار نوپـا یـا همـان اسـتارتاپ را دارنـد می تواننـد گسـتره دیـد مناسبی فراهم آورد. در دوره MBA مباحث کلیدی همچون بازاریابی، مدیریت مالی حسابداری، مدیریت منابع انسانی، مدیریت استراتژیک، مدیریت پروژه، اقتصاد خرد و کلان و اصول تجارت و چند درس کاربردی دیگر به طور معمول ارائه می شود.

مشخصات دوره DBA

دوره DBA که به عنوان دکترای حرفه ای کسب و کار نیز گاهاً شناخته می شود به دنبال ایجاد یک افق دید عالی برای مدیران ارشد کسب و کار است. در این دوره حرکت از مقوله مدیریت به رهبری در ذهن افراد نهادینه می شود. هرچند کـه هـدف اصلـی دوره هایـی نظیـر DBA ایجـاد یـک زمینـه بـرای انجـام تحقیقـات پژوهشـی در محیط های سـازمانی اسـت اما این تحقیقات باید جنبه کاربردی و اجرایـی داشـته باشـد و بـا تحقیقـات محضـی کـه معمـولا ً در دوره هـای دکتـرای دانشـگاه ها انجام می شـود کاملا ً متفاوت اسـت. به طور خلاصه در دوره DBAبـه دنبـال عارضه یابـی و حـل مسـئله سـازمان ها، رهبـری اثـر بخـش در کسـب و کار، انجام یک پژوهش عملیاتی ریزبینانه جهت رفع موانع یا ایجاد فرصت های جدید برای کسب و کار و ایجاد قابلیت تصمیم سازی برای مدیران می باشد و دروس ارائه شده نیز معمولاً پیشرفته تر و عمیق تر از دروس MBA می باشند.

نسخه کامل این مقاله در شماره 121 مجله تخصصی طلا و جواهر به قلم جناب آقای فرزاد زرین‌پور منتشر شده است. بازنشر، اقتباس یا هرگونه بهره‌برداری از محتوای این اثر، منوط به کسب رضایت رسمی نویسنده و مجله طلا و جواهر خواهد بود. علاقمندان می‌توانند جهت مطالعه متن کامل و تفصیلی این نوشتار، به نسخه چاپی مجله مذکور مراجعه فرمایند.