تحلیل کارشناسی از علل صعود بیسابقه در ۲۰۲۵–۲۰۲۶
در ماههای اخیر قیمت جهانی طلا به طور بیسابقهای افزایش یافته و به سطوح تاریخی نزدیک یا حتی فراتر از ۵,۰۰۰ دلار برای هر اونس رسیده است، پدیدهای که توجه سرمایهگذاران، سیاستگذاران پولی و تحلیلگران اقتصادی را به خود جلب کرده است. برای درک این روند، باید عوامل اقتصادی، مالی و سیاسی را همزمان بررسی کرد.
۱. نااطمینانی ژئوپولیتیک و تقاضای پناهگاه امن
در سالهای اخیر، تنشهای سیاسی و نظامی در عرصه جهانی افزایش یافته است:
• درگیریهای طولانیمدت بین روسیه و اوکراین ادامه دارد،
• تنشهای منطقهای در خاورمیانه شدت یافتهاند،
• اختلافات تجاری و سیاسی میان قدرتهای بزرگ مثل آمریکا و چین تشدید شدهاند.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاران به دنبال داراییهایی هستند که از ارزش سرمایه در برابر ریسکهای سیستمیک محافظت کنند و طلا بهعنوان مهمترین دارایی «پناهگاه امن» شناخته میشود. این تقاضای امن منجر به افزایش فشار خرید و رشد قیمت طلا شده است.
۲. سیاست پولی و نرخ بهره آمریکا
انتظارات بازار درباره سیاستهای پولی بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) نقش مهمی در رالی طلا داشته است. با کاهش احتمالی نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ و ادامه سیاستهای انبساطی قبلی:
• بازده واقعی (real yields) اوراق بلندمدت کاهش پیدا کرده،
• جذابیت طلا بهعنوان سرمایهگذاری بدون بازده ثابت افزایش یافته،
• دلار آمریکا نسبت به دیگر ارزها تضعیف شده است.
از آنجا که طلا به دلار قیمتگذاری میشود، ضعف دلار به معنای افزایش قیمت طلا در بازار جهانی است.
۳. خرید گسترده بانکهای مرکزی و تنوعبخشی ذخایر ارزی
کشورهای زیادی، بهویژه در آسیا و خاورمیانه، در سالهای اخیر ذخایر طلای خود را افزایش دادهاند.
این خریدها از سوی بانکهای مرکزی باعث افزایش تقاضای رسمی برای طلا شده و تأثیر بنیادی بر قیمت دارد، زیرا طلا به عنوان ابزار تنوعبخشی و کاهش وابستگی به دلار در ذخایر ارزی مورد استفاده قرار میگیرد.
۴. تورم و ریسکهای اقتصادی
در بسیاری از اقتصادهای بزرگ تورم همچنان بالاتر از هدف تعیینشده بانکهای مرکزی باقی مانده است.
این وضعیت باعث شده سرمایهگذاران به داراییهایی روی بیاورند که ارزش ذاتی آنها در برابر کاهش قدرت خرید پول حفظ شود. طلا بهعنوان پوششی در برابر تورم شناخته میشود و همین عامل تقاضای سرمایهگذاری را افزایش داده است.
۵. عوامل ساختاری و بازارهای نوین
چند عامل ساختاری نیز در این روند دخیل بودهاند:
• بازارهای ETF مبتنی بر طلا و ابزارهای قابل معامله در بورس، گردش سرمایه را به سوی طلا افزایش دادهاند،
• قوانین بینالمللی مانند استانداردهای جدید بانکداری (Basel III) باعث ارتقای نقش طلا در ترازنامه بانکها شدهاند،
• تقاضای فیزیکی طلا در کشورهای مصرفکننده بزرگ مانند هند و چین همچنان پایدار است.
در نهایت
صعود بیسابقه قیمت جهانی طلا را باید نتیجه برخورد چند عامل همزمان دانست:
افزایش ریسکهای ژئوپولیتیک و نظامی،
انتظارات نسبت به کاهش نرخ بهره و ضعف دلار،
خرید گسترده بانکهای مرکزی برای تنوعبخشی ذخایر،
تورم بالا و تقاضای سرمایهگذاری بهعنوان پوشش ریسک،
و تقویت ساختارهای بازار که طلا را به گزینهای جذابتر تبدیل کرده است.
در چنین بستری، طلا بیش از گذشته نقش مهمی در سبد سرمایهگذاران جهانی یافته و بسیاری از تحلیلگران پیشبینی میکنند که روند صعودی قیمت تا زمانی که عوامل بنیادین فوق پابرجا باشند ادامه پیدا کند.
