چرا تحولات سیاسی جهان قیمت جهانی طلا را «پروازی و کمرشکن» کرده است؟
در ماههای اخیر، بازار جهانی طلا شاهد جهشی کمسابقه و پرشتاب بوده است؛ افزایشی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران، صرفاً یک نوسان قیمتی نیست، بلکه بازتابی مستقیم از دگرگونی عمیق در نظم سیاسی و اقتصادی جهان بهشمار میرود. طلا بار دیگر به جایگاه تاریخی خود بهعنوان «دارایی نهایی اعتماد» بازگشته و این بازگشت، دلایل چندلایه و ساختاری دارد.
سیاست جهانی در وضعیت نااطمینانی مزمن
جهان وارد مرحلهای از بیثباتی پایدار شده است. تشدید درگیریهای ژئوپولیتیک در خاورمیانه، ادامه جنگ روسیه و اوکراین، بحرانهای امنیتی در مسیرهای انرژی و افزایش تنش میان بلوکهای قدرت، فضای تصمیمگیری اقتصادی را بهشدت تضعیف کردهاند.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاران بزرگ از داراییهای پرریسک فاصله میگیرند و به سمت داراییهایی حرکت میکنند که وابستگی حداقلی به دولتها، نظام بانکی و سیاستهای پولی دارند؛ طلا در رأس این انتخاب قرار دارد.
افول اعتماد به ارزهای مرجع
یکی از مهمترین محرکهای جهش قیمت طلا، کاهش اعتماد ساختاری به ارزهای فیات بهویژه دلار آمریکاست. استفاده گسترده از ابزار تحریم، بلوکهسازی ذخایر ارزی کشورها و سیاسیشدن نظام مالی بینالملل، بسیاری از دولتها و بانکهای مرکزی را به بازنگری در ترکیب ذخایر ارزی واداشته است.
نتیجه این روند، افزایش مستمر خرید طلا توسط بانکهای مرکزی، بهخصوص در آسیا، خاورمیانه و کشورهای مستقل از بلوک غرب بوده است.
سیاستهای پولی و تضعیف بازده واقعی
با وجود تلاش بانکهای مرکزی برای مهار تورم، نشانههای روشنی از کاهش نرخهای بهره واقعی در اقتصادهای بزرگ دیده میشود. بدهیهای سنگین دولتها، فشارهای اجتماعی و رکود بالقوه، امکان تداوم سیاستهای انقباضی سختگیرانه را محدود کرده است.
در این فضا، طلا بهعنوان دارایی بدون بهره، جذابتر میشود؛ زیرا هزینه نگهداری آن در مقایسه با اوراق بدهی و ابزارهای مالی کاهش یافته است.
ترس سیستماتیک از آینده اقتصاد جهانی
برخلاف دورههای گذشته، رشد قیمت طلا اینبار ناشی از هیجان کوتاهمدت نیست. نگرانی از رکود عمیق، بحران بدهی، شکنندگی بانکها و حتی بازتعریف نظم اقتصادی جهانی، باعث شده تقاضا برای طلا ماهیتی بلندمدت و ساختاری پیدا کند.
طلا دیگر فقط ابزار پوشش تورم نیست؛ بلکه بیمهای در برابر «ناشناختههای آینده» تلقی میشود.
تقویت جریان سرمایه در بازارهای مالی طلا
افزایش ورود سرمایه به صندوقهای ETF طلا، رشد معاملات مشتقه و افزایش تقاضای فیزیکی در بازارهای شرقی، همزمان فشار تقاضا را تشدید کردهاند. این همگرایی بازار مالی و بازار فیزیکی، شتاب حرکت قیمت را افزایش داده و اصلاحهای مقطعی را کمعمق کرده است.
