محمد مصدق، گوهر شناس و نائب رئیس انجمن فروشندگان طلا و جواهر و گوهرها
سبزی زمرد، ورود به قرن جدید.
سبزی زمرد، ورود به قرن جدید
رنـگ سـبز زمـرد نمایانگـر سـرزندگی و سـرآغازهای جدیـد و شـروع فصـل بهـار اسـت که نشـانگر آغاز شـادی ها، عشـق ابدی و رابطه ای ماندگار و نماد روشـنی بـوده اسـت. زمـرد همچنیـن می توانـد بیانگـر رابطـه ای وفـادار و ارتبـاط طبیعـی قـوی بـا شـریک زندگـی باشـد و بـا گذشـت زمـان به عنـوان نمـادی از حقیقـت و عشق شناخته می شود. در یونان باستان و روم زمرد به سنگ های الهه زهره، نجات دهنـده عشـق و امیـد گفتـه می شـد. در آن طـرف جهـان زمردهـا توسـط مصریان محترم بوده و اعتقاد داشتند که منبع زندگی ابدی هستند. زمردها برای هدیه ای از توت خدای باستان خرد، در نظر گرفته می شدند همراه با بینایی و آشکارشدن وقایع و حقایق آینده. به همین دلیل در طول تاریخ خانواده های سلطنتی به این سنگ توجه نشان می دادند. کلئوپاترا به خاطر عشق به زمرد مشهور بود و به خاطر همین در بخشی از جواهرات و تاج های نفیس پادشاهی هند، ایران و روسیه قطعات زمرد به اندازه های بزرگ و فاخر به کار رفته است. گفتنـی اسـت قطعـات زمـرد خاصـی در مـوزه جواهـرات ملّـی کشـور عزیزمـان نیـز وجود دارد.
زمرد یا “Emerald “به معنای سبز است که در هند باستان به نام “Marakata ” به معنی سبز در حال رشد، ترجمه می شده و نام مدرن زمرد از کلمه ای در فارسی باسـتان بوده که به لاتین با عنوان “Smaragdus “ترجمه شـده بود که گونه ای بریل “variety Beryl “و از سنگ های گران بها است. ایــــن سنـــگ کــــه بــــــا فرمول 6(3sio (2AL 3Be، Unit Repeating بـــــا سختــــــی 8 to 7.5 ScaleHardness Mosh با وزن مخصوص )وزن حجمی( Gravity Specific 2,76 Average از بریلیوم، آلومینیوم و سیلیکات و شکل کریستالی Hexagonal با سـایه رنگ سـبز تا سـفید Colorless to Shades Green Color تشـکیل شـده است.
نـام اصلـی فارسـی آن “دوال” یـا “دوبـال” اسـت کـه از نظـر ترکیـب شـیمیایی و کانی شناسی همراه آکوامارین آبی، مورگانیت صورتی، هلیودور طلایی و بریل بـا رنـگ روشـن سـبز بـه خانـواده بریـل تعلـق دارد. بریـل خالـص بی رنـگ کـه بـا مقادیـر ناچیـزی کـروم و وانادیـوم، ترکیـب شـود رنـگ سـبز دلپذیـری را بـه نـام زمرد پدید می آورد. زمرد طی هزاران سـال اسـتاندارد، در میان سـنگ های رنگی جایگاه ویژه ای داشته است که این گونه در سنگ های پگماتیت یافت می شود. مطلوب ترین رنگ آن ها به طور مسـاوی توزیع شـده باشـد و هیچ منطقه بندی رنگی با چشـم قابل مشـاهده نباشـد. اگر رنگ آن بیش از حد مایل به زرد یا خیلی مایل به آبی باشد سنگ زمرد نیست، بلکه انواع مختلفی از بریل است.
در ضمـن شـدت سـبز در بهتریـن زمردهـا ممکـن اسـت بـا هیچ چیـز دیگـری در طبیعت برابر نباشد که این پدیدهای الهی است. زمرد از معروف ترین خانواده عضو بریل است و چمک بلورین بسیار زیبا دارد که به رنگ های سبز، سبز مایل به سیاه، سبز مایل به سفید سبز مایل به زرد نیز یافت می شود. زیبایی رنگ سبز این گوهر مربوط به کروم و وانادیوم درون آن است که برای آرامش و رفع خستگی و سلامتی قلب مفید است و جوان کننده اساطیری اندام های خسته بوده و برای رفع استرس بسیار مفید است. از این گوهـر در افسـانه های زیـادی به طـور مثـال درخصـوص هـوش و زکاوت یـا درمـان بیماری مالاریا و وبا یا سریع و خرمند یا طالع بینی و روشن سازی حقایق آینده یاد شـده اسـت. همچنین پادزهر جادوها و نفرین ها و الهام و القای قدرت و اعتمادبه نفس شناخته می شده است. در قرون وسطی نیز اعتقاد بر این بوده که اگر بانوان از زمرد استفاده کنند آنان را عفیف نگه می دارد یا درخصوص بهبودی بیماری های چشم که حتی ارسطو هم در نوشته های خود آن را ذکر کرده، مؤثر است. زمرد می تواند چشم ها را تسکین دهد و آرام کند و همچنین وضعیت نابسامانی بیماری چشم ها را بهبود ببخشد و باعث خلاقیت و هماهنگی میان اعضای بدن می شـود. همین طور تمرکز در خلاقیـت را فعـال می کنـد و مظهـر پاکدامنـی و نجابـت و دور نگاه داشـتن فـرد از ارواح شیطانی را موجب می شود و نکته درخور توجه در کتاب آسمانی تورات، اینکه سـنگ زمرد یکی از سـنگ های زیربنای شـهر بیت المقدس معرفی شـده است و بدین سبب نزد قوم بنی اسرائیل ارج و قرب خاصی دارد. باید توجه داشت که درگذشته های دور، گوهرهای اصل بیش از آنکه به عنوان زیور کاربرد داشـته باشـند، جنبه دارویی داشـتند و پزشـکان، خوردن یا تنقیه پودر و جوشانده آنها را تجویز می کردند؛ به ویژه برای زمرد خاصیت دارویی و شفابخشی بسیاری، بیش از گوهرهای دیگر قائل بودند. برای مثال جوشانده زمـرد را بـرای علاج سـرطان یـا بـرای علاج صـرع و همچنیـن درمـان اسـهال خونـی تجویز می کردند. به باور پزشکان یونانی دود زمرد پودرشده و سوزانده برای درمان مارگزیدگی، سرماخوردگی و تنگی نفس مفید بود. پیش از آنکه عینک و ذره بین ساخت شود به منظور مطالعه و مشاهده اشیای ریز، از یک زمرد تراش خورده استفاده می کردند و به آن سنگ مطالعه می گفتند؛ حتی گفته می شود که امپراتور روم “نرون” در حال تماشای گلادیاتورها از زمردهای بزرگ شفاف استفاده می کرد. درهرصـورت بـه عناویـن مختلـف بـا کاربردهـای بومـی در دوران هـای مختلـف از این سنگ نامدار به نام زمرد نام برده می شده است. البته جلب توجه بانوان محتـرم در برخـی از فرهنگ هـا یکـی از ویژگـی خـاص زمـرد بـوده کـه بـرای سـالروز ازدواج سـال 20، 35 و سـال 55 ازدواج هدیـه می گرفتنـد. البتـه زمـرد سـنگ متولدین ماه می “May “( ۱۱ اردیبهشت تا ۱۰ خرداد) است که به “سنگ بهار” هم شناخته می شود. کشـور کلمبیـا در آمریـکای جنوبـی جایـگاه ای ویـژه ای در میـان کشـورهای استخراج کننده زمرد جهان دارد و در پی آن معادن ارزشمند کلمبیا، مشهورترین و معـروف تریـن معـادن زمردهـای دنیـا اسـت کـه کارشناسـان حـدود ۱۵۰ مـکان اسـتخراجی زمـرد در ایـن کشـور شـناخته شـده اند. مهم تریـن و مشـهورترین ایـن ذخایـر معـادن “Muzo “و “Chivor “هسـتند و ازنظـر اقتصـادی مهمتریـن معـدن کلمبیـا، معـدن “Coscuze “اسـت کـه به طـور تقریبـی حـدود سـه چهارم زمـرد تولیـدی کلمبیـا از ایـن معـدن اسـتخراج می شـود.
بخشی از مقاله “سبزی زمرد” نوشته دکتر محمد مصدق
کلیه حقوق مادی و معنوی این مقاله متعلق به گروه نشریات تخصصی طلا و جواهر ایران و نویسنده اثر، جناب آقای دکتر محمد مصدق است. هرگونه بازنشر، تکثیر، اقتباس یا استفاده از محتوای این مطلب بدون اخذ مجوز کتبی، پیگرد قانونی خواهد داشت. استفاده از مطالب صرفاً با ذکر کامل منبع و نام نویسنده مجاز است.
برای خواندن مقاله کامل به مجله شماره 120 در صفحه 44 مراجعه فرمایید.
