یادداشــت سردبیر
میتــرا فخـرموحـدی ســردبیـر، نویسنده و پـژوهشــگر هنر صنعت طلا و جواهر ایران
تأملـــی بر ذائقـــه زیبــاشناختــی نســل جدیـــد در انتخــــاب زیــــور
در جهانی که سرعت و تکنولوژی بر آن حاکم است، انتخاب جواهرات دستساز بیش از پیش به کنشی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است. برای نسل جدید، جواهر دیگر صرفاً کالایی لوکس یا زینتی نیست؛ اثری است که داستانی در خود نهفته دارد. هر تراش سنگ، هر خم فلز و هر طرح حکاکی شده، بازتابی از روح انسانی و خلاقیت فردی است که در پس آن نهفته است. این انتخاب فراتر از زیباییشناسی، به جستوجوی معنا، هویت و اصالت در جهانی صنعتی و یکنواخت اشاره دارد. نسل متولدین دهههای ۸۰ و ۹۰ شمسی که در ایران و جهان به عنوان نسلی آگاه و پرسشگر شناخته میشوند، از مصرفگرایی صرف فاصله گرفتهاند. آنها به جای شیفتگی به برندهای بزرگ و تولیدات انبوه، به دنبال آثاری هستند که روایتی منحصربهفرد داشته باشند. این نسل، جواهر را به عنوان زینت و نشانهای از فلسفه زندگی، ارزشهای زیستمحیطی و هویت فردی میبیند.
این گرایش نوعی بازگشت به ریشههاست؛ به طبیعت، به سنتهای بومی و به ارزشهایی که در هیاهوی تولید صنعتی گم شدهاند. این تغییر ذائقه فقط به ایران محدود نمیشود؛ در اروپا، طراحیهای مینیمال و پایدار با مواد بازیافتی یا کماثر بر محیط زیست رواج یافته است، در آمریکای شمالی تأکید بر داستانهای شخصی و هویتمحور در جواهرات دستساز برجسته شده و در شرق آسیا تلفیق فناوریهای نوین مانند چاپ سهبعدی با هنر سنتی جواهرسازی، آثاری خلاقانه و مدرن خلق کرده است. در خاورمیانه و بهویژه ایران، نسل جدید با الهام از میراث غنی تمدنی، از طلاکاریهای هخامنشی تا زیورهای صفوی، به خلق و انتخاب آثاری روی آورده که پلی میان گذشته و آینده میسازد و میراثی از هنر و هویت است.
ایران با پیشینهای درخشان در جواهرسازی همواره در این هنر پیشگام بوده است؛ از زیورهای اشکانی با نقشمایههای اساطیری تا آثار ساسانی با سنگهای تراشخورده، جواهرات ایرانی ترکیبی از زینت و بیانیهای از فرهنگ، قدرت و هویت بودهاند. امروز، نسل جوان با انتخاب جواهرات دستساز این میراث را بازخوانی میکند و آن را با نگاه مدرن خود بازآفرینی مینماید. اما اینکه چگونه رسانههای اجتماعی به این تحول هویتمحور دامن زدهاند و هنرمندان در این مسیر با چه موانع و افقهای تازهای روبرو هستند، ماجرای هیجانانگیزی است که بخش دوم این روایت را شکل میدهد.
برای مطالعه مطلب کامل به مجله طلاوجواهر شماره 127 مراجعه فرمایید.
