اثر مستقیم تحولات جهانی بر جهش کمسابقه بازار طلا در ایران
همزمان با جهش پرقدرت قیمت جهانی طلا، بازار داخلی ایران وارد فاز شتابگرفتهای از افزایش قیمت شد؛ افزایشی که صرفاً حاصل رشد اونس جهانی نیست، بلکه برآیند همزمان فشارهای سیاسی، انتظارات تورمی و رفتار تدافعی سرمایه در اقتصاد ایران است. طلا در این مقطع، به امنترین پناهگاه سرمایه در ذهن فعالان اقتصادی و خانوارها تبدیل شده است.
سیاست خارجی و تشدید ریسک ادراکشده
تحولات سیاسی منطقه، افزایش تنشهای ژئوپولیتیک و نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی ایران، سطح ریسک ادراکشده اقتصاد را بهطور محسوسی بالا برده است.
در چنین فضایی، انتظارات فعالان اقتصادی به سمت سناریوهای پرریسکتر متمایل میشود و داراییهایی که قابلیت نقدشوندگی بالا و استقلال از سیاستگذاری داخلی دارند، اولویت پیدا میکنند؛ طلا دقیقاً در همین نقطه میایستد.
دلار انتظاری، محرک پنهان بازار طلا
در ایران، قیمت طلا حاصل ضرب دو مؤلفه کلیدی است: اونس جهانی و دلار انتظاری.
حتی در مقاطعی که نرخ ارز در بازار آزاد ثبات نسبی دارد، انتظارات افزایشی نسبت به آینده دلار، خود را در بازار طلا زودتر و پررنگتر نشان میدهد. به بیان دیگر، طلا پیشنگر رفتار ارزی است و سریعتر از سایر بازارها به ریسکهای سیاسی واکنش نشان میدهد.
خروج سرمایه از بازارهای مولد
رکود در بخشهای مولد اقتصاد، کاهش جذابیت بازار سرمایه و محدودیتهای سرمایهگذاری، مسیر حرکت نقدینگی را محدود کرده است. در این شرایط، طلا بهعنوان دارایی فیزیکی، قابل حمل و قابل ذخیره، مقصد طبیعی سرمایههای سرگردان میشود.
این جابهجایی سرمایه، فشار تقاضا را در بازار داخلی طلا تشدید کرده و دامنه نوسانات قیمتی را افزایش داده است.
حافظه تاریخی جامعه و رفتار احتیاطی
جامعه ایرانی تجربههای متعددی از شوکهای سیاسی، ارزی و تورمی در حافظه اقتصادی خود دارد. همین حافظه تاریخی باعث میشود واکنش بازار به تحولات سیاسی، سریعتر و شدیدتر از استانداردهای جهانی باشد.
در نتیجه، طلا پیش از آنکه یک انتخاب سرمایهگذاری باشد، به ابزار حفظ بقا و ارزش دارایی تبدیل میشود.
اثر همافزای اونس جهانی و بازار داخلی
در مقطع کنونی، رشد اونس جهانی طلا نقش «شتابدهنده» را برای بازار ایران ایفا کرده است. همزمانی افزایش قیمت جهانی با افزایش ریسکهای داخلی، موجب شکلگیری حرکتهای پرشتاب، شکستهشدن مقاومتهای قیمتی و ثبت رکوردهای جدید در بازار طلا و سکه شده است.
جمعبندی تحلیلی
افزایش کمسابقه قیمت طلا در ایران را باید نتیجه همزمان این عوامل دانست:
تشدید نااطمینانی سیاسی و منطقهای
شکلگیری انتظارات افزایشی در بازار ارز
کاهش نقدینگی در بازارهای مولد
واکنش تاریخی و احتیاطی جامعه
و جهش قیمت جهانی طلا بهعنوان محرک مضاعف
در چنین شرایطی، طلا در ایران دیگر صرفاً کالای زینتی یا ابزار سرمایهگذاری نیست؛ بلکه به شاخص سنجش ریسک سیاسی و اقتصادی کشور تبدیل شده است. تا زمانی که چشمانداز روشنی از ثبات سیاسی و اقتصادی شکل نگیرد، انتظار آرامش پایدار در بازار طلا تحلیلی خوشبینانه خواهد بود.
